Καλησπέρα φίλοι. Έχουμε να τα πούμε καιρό όμως η καθημερινότητα είναι απαιτητική και ο χρόνος πλέον ελάχιστος. Με αφορμή όμως το σημερινό μεγάλο παιχνίδι θα ήθελα να μοιραστώ λίγες σκέψεις μαζί σας.
Συμπληρώσαμε 33 χρόνια με ντέρμπι αιωνίων στην Ευρώπη. Τριάντα τρία χρόνια έντασης, πίεσης, μίσους και τοξικότητας που ξεπέρασαν τα ελληνικά σύνορα και απέκτησαν ξεχωριστό βάρος στο κορυφαίο επίπεδο. Γιατί όταν Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός συναντιούνται στην EuroLeague, δεν παίζουν απλώς ένα ακόμα μεγάλο παιχνίδι. Παίζουν ένα ματς που κουβαλά παρελθόν, ψυχολογία, απωθημένα, μνήμες και μια διαρκή ανάγκη επιβολής. Και όταν ανοίγεις μετά από τόσα χρόνια το βιβλίο αυτής της προϊστορίας, η εικόνα είναι πολύ πιο σοκαριστική απ’ όσο θα ήθελαν αρκετά από τα mass media που κάνουν πολιτική ίσων αποστάσεων και γράφουν μόνο για τα κλικ. Και αυτό οφείλεται στο γεγονός – ότι οι σελίδες της αγωνιστικής ευρωπαϊκής προϊστορίας είναι βαμμένες σε πολύ έντονο ερυθρόλευκο χρώμα. «Μας πως γκένεν αυτό» θα αναρωτηθεί ο σύγχρονος φίλος του ΠAO «μόνον με ένα #EuroleagueMafia εξηγείται»…
Η πρώτη ευρωπαϊκή συνάντηση των δύο ομάδων έγινε το 1994 στο Τελ Αβίβ. Και φυσικά δεν θα μπορούσε να είναι κάτι απλό. Άλλωστε τίποτε δεν είναι απλό ποτέ με αυτούς τους δύο. Δεν ήταν μια τυπική βραδιά κανονικής περιόδου, ούτε ένα παιχνίδι χαμηλής έντασης που απλώς προστέθηκε στο καλεντάρι. Ήταν ένας ημιτελικός Final Four. Δηλαδή οι αιώνιοι ξεκίνησαν το ευρωπαϊκό τους «rivalry» <sic> από το πιο ακραίο και δυνατό επίπεδο πίεσης. Από την πρώτη κιόλας φορά, το διακύβευμα ήταν τεράστιο. Από την πρώτη κιόλας φορά, το μεταξύ τους στην Ευρώπη γεννήθηκε με όρους απόλυτου μίσους. Επειδή ακούω και διαβάζω πολλούς φίλους κόκκινους και πράσινους κατά καιρούς να μιλάνε για μεγάλη τοξικότητα τα τελευταία χρόνια απλά να τους θυμίσω τι γινόταν τότε στην χώρα τι έγινε στο Τελ Αβίβ και πως πανηγυρίστηκε η ήττα του ΠΟΑ από εμάς και η δική μας από τους πράσινους με τους Αλβέρτη, Οικονόμου και Μυριούνη να πανηγυρίζουν στην εξέδρα της Μπανταλόνα. Αν δεν ξέρετε ή είστε μικροί ρωτήστε τους μεγαλύτερους σας. Μιλάμε για σκηνές απόλυτης ντροπής που συνεχίστηκαν για χρόνια μέχρι το 1997 όπου και οι δύο είχαν κατακτήσει την πολυπόθητη κούπα.
Αυτό ακριβώς κάνει αυτή την προϊστορία τόσο ξεχωριστή. Δεν μιλάμε για έναν απλό αριθμό αγώνων. Δεν μιλάμε για ένα κοινό head-to-head που απλώς καταγράφεται και μένει σε μια βάση δεδομένων. Μιλάμε για ντέρμπι που διεξήχθησαν σε όλα τα πιθανά σκηνικά: στο ΟΑΚΑ, στο ΣΕΦ, σε ουδέτερες έδρες, σε βραδιές με φόντο το prestige, τη βαθμολογία, την πρόκριση ή απλώς το γόητρο. Κάθε τέτοιο ματς άφηνε πίσω του κάτι μεγαλύτερο από ένα αποτέλεσμα. Άφηνε αφήγημα. Άφηνε βάρος. Άφηνε ένα ακόμη κομμάτι μνήμης σε μια αντιπαλότητα που θέριευε δεν σταμάτησε ποτέ να παράγει ένταση, ήρωες και φταίχτες (παίκτες, προπονητές και διαιτητές).
Αν όμως κάποιος θέλει να δει την ουσία χωρίς περιστροφές, αρκεί να κοιτάξει το συνολικό ευρωπαϊκό ταμείο. Εκεί, η εικόνα είναι απολύτως ξεκάθαρη. Ο Ολυμπιακός έχει χτίσει μια προϊστορία με ισχυρό αποτύπωμα, μια διαδρομή στην οποία δεν εμφανίστηκε απλώς ανταγωνιστικός, αλλά συχνά κυρίαρχος. Και όταν ένα rivalry τέτοιου βεληνεκούς αρχίζει να ανοίγει τόσο καθαρά υπέρ της μίας πλευράς, τότε παύει να είναι απλή σύμπτωση. Γίνεται τάση. Γίνεται μοτίβο. Γίνεται μπασκετική συνήθεια. Και αυτό δεν σας το είπε ποτέ κανείς από τους αγαπημένους αντικειμενικούς δημοσιογράφους γιατί κάνει τζιζ και μπορεί να χάσουν την όχι και τόσο ακριβοπληρωμένη δουλίτσα τους. Ας μην είμαστε λοιπόν τόσο άδικοι μαζί τους. Δεν ασκούν λειτούργημα όπως κάποιοι διατείνονται αλλά προσφέρουν υπηρεσία σε αυτούς που θεωρούν ότι τους πληρώνουν. «Γράψε πόσα σουτ έβαλε σερί ο Ναν και τι είπε ο Μπαρτζώκας και μην ξύνεις πληγές μικρέ… αν θέλεις να έχεις μέλλον στο επάγγελμα..»
Και το πιο ηχηρό στοιχείο που δεν γίνεται να μην το αναφέρεις αν είσαι και καλά αντικειμενικός (γέλια κοινού) δεν είναι μόνο το συνολικό ισοζύγιο. Είναι ότι αυτή η υπεροχή δεν χτίστηκε μονοδιάστατα. Δεν είναι προϊόν μιας συγκεκριμένης έδρας. Δεν είναι αποτέλεσμα μιας σύντομης περιόδου φόρμας. Δεν εξηγείται με το εύκολο επιχείρημα της συγκυρίας. Αυτή η ευρωπαϊκή κυριαρχία χτίστηκε σε διαφορετικά γήπεδα, σε διαφορετικές εποχές, με διαφορετικά ρόστερ, με άλλους προπονητές, με άλλες απαιτήσεις και άλλους πρωταγωνιστές. Κι όμως, το μοτίβο επέστρεφε ξανά και ξανά στο διάβα των δεκαετιών. Ο Ολυμπιακός με κάποιο τρόπο έβρισκε συχνά τον τρόπο να επιβληθεί.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το πιο “βαρύ” κομμάτι της σύγχρονης ανάγνωσης. Γιατί σε τέτοιες αντιπαλότητες, τα σερί αποκτούν άλλη αξία. Οι 10 σερί νίκες του Ολυμπιακού επί του Παναθηναικού δεν είναι απλώς ένα stat. Δεν είναι απλώς μια ωραία παράγραφος για τηλεοπτικό intro ή για social post πριν από το τζάμπολ. Είναι περηφάνεια. Είναι αίσθηση ελέγχου. Είναι η συνθήκη στην οποία το προηγούμενο παιχνίδι δεν τελειώνει ποτέ πραγματικά, αλλά μπαίνει σιωπηλά ως παρακαταθήκη για το επόμενο. Κάθε συνεχόμενη νίκη σε ένα τέτοιο rivalry μετατρέπεται σε βάρος για τον ηττημένο και σε επιβεβαίωση για τον νικητή. Και η πλάκα είναι ότι ασχολούνται οι ξένοι με αυτά τα θέματα αλλά στα Ελληνικά Media κιχ δεν ακούγεται κουβέντα!
Γιατί κακά τα ψέματα φίλοι μου (αγαπημένη έκφραση Ναβάχο – την κλέβω γιατί θα εκτινάξει τον αλγόριθμο) τα ευρωπαϊκά ντέρμπι των αιωνίων δεν είναι ίδια με όλα τα υπόλοιπα. Καλά τα Ρεάλ – Μπαρτσελόνα και τα Ερυθρός – Παρτίζαν και το Φενέρ – Εφές αλλά το Ολυμπιακός – Παναθηναικός έχει διαφορετική βαρύτητα. Στην Ελλάδα, η ένταση είναι ούτως ή άλλως τεράστια. Στην Ευρώπη, όμως, προστίθεται κάτι ακόμα: η διεθνής σκηνή, η αίσθηση ότι η κάθε νίκη γράφει αλλιώς, μένει περισσότερο και λειτουργεί σαν πιστοποίηση ισχύος στο πιο απαιτητικό μπασκετικό περιβάλλον. Όταν κερδίζεις τον αιώνιο αντίπαλο στην EuroLeague, δεν παίρνεις απλώς αποτέλεσμα. Παίρνεις χώρο στην αφήγηση. Παίρνεις δικαίωμα να πεις ότι στο πιο βαρύ πλαίσιο, ήσουν εσύ αυτός που άντεξε περισσότερο, εκτέλεσε καλύτερα και υπέγραψε τη βραδιά. Και πόσο μάλλον όταν ο αντίπαλος σου είναι ο πιο επιτυχημένος σε επίπεδο κατάκτησης τίτλων σε αυτό το χρονικό διάστημα. Όμως όταν βρίσκει τον Ολυμπιακό απέναντι του όλα αυτά μπαίνουν στο περιθώριο. Βλέπετε οι ευρωκούπες για τις οποίες είναι τόσο περήφανοι – δικαίως οι πράσινοι – δεν παίζουν στο παρκέ.
Από το 1994 μέχρι σήμερα έχουν αλλάξει σχεδόν τα πάντα. Άλλαξαν γενιές παικτών, άλλαξαν προπονητές, άλλαξαν μπασκετικές φιλοσοφίες, άλλαξαν ακόμα και οι κανόνες και ίδιες οι απαιτήσεις του παιχνιδιού. Το μπάσκετ έγινε πιο γρήγορο, πιο σκληρό, πιο απαιτητικό σε spacing, σε αποφάσεις, σε efficiency. Κι όμως, μέσα σε όλες αυτές τις αλλαγές, η ευρωπαϊκή προϊστορία των αιωνίων συνέχισε να παράγει ένα αρκετά σταθερό συμπέρασμα: τον Ολυμπιακό νικητή και τον Παναθηναϊκό στο καναβάτσο. Sad but True που θα μας τραγουδήσουν οι Metallica στο ΟΑΚΑ σε λίγους μήνες..
Και τελικά, ίσως αυτό είναι το πιο ουσιαστικό σημείο της αναφοράς μου σε αυτή την 33χρονη διαδρομής. Η ευρωπαϊκή ιστορία των αιωνίων δεν είναι μια ουδέτερη καταγραφή γεγονότων – είναι ένας καθρέφτης εποχών. Είναι το σημείο όπου φαίνεται ποιος μπόρεσε να μετατρέψει την πίεση σε πλεονέκτημα, τη φόρτιση σε έλεγχο και το rivalry σε πεδίο επιβολής. Δεν πρόκειται για ένα ισορροπημένο αφήγημα “μία σου και μία μου”. Πρόκειται για μια διαδρομή στην οποία ο ένας έχει καταφέρει να εμφανιστεί πιο σταθερός, πιο κυνικός και πιο αποτελεσματικός όταν το βάρος της βραδιάς γινόταν ασήκωτο.
Το αποψινό ντέρμπι έρχεται με ξεκάθαρο βαθμολογικό ΠΡΕΠΕΙ και για τους δύο, αλλά από διαφορετική αφετηρία. Ο Ολυμπιακός μπαίνει στη βραδιά από τη 2η θέση της EuroLeague με ρεκορ (18-10), κυνηγώντας ουσιαστικά το απόλυτο πλεονέκτημα έδρας και τη διατήρησή του στο πάνω ράφι της κατάταξης, την ώρα που ο Παναθηναϊκός είναι 9ος με (16-13), μέσα στη ζώνη της μάχης για play-in και με πολύ μικρές αποστάσεις από τις ομάδες που βρίσκονται ακριβώς πάνω ή δίπλα του. Αυτό σημαίνει ότι για τους «ερυθρόλευκους» μια νίκη λειτουργεί σαν βήμα σταθεροποίησης στην κορυφή και σαν ισχυρό statement ενόψει τελικής ευθείας και ίσως βάλει του πράσινους σε μπελάδες. Ενώ για τους «πράσινους» το διπλό στο ΣΕΦ μπορεί να αλλάξει άμεσα όχι μόνο το ταμπλό, αλλά και την αυτοπεποίθηση ότι μπαίνουν στην πιο κρίσιμη καμπή της σεζόν με πραγματικό έλεγχο της μοίρας τους.
Ψυχολογικά, το παιχνίδι είναι ακόμα βαρύτερο από όσο δείχνει η βαθμολογία, γιατί τέτοια βράδια συνήθως λειτουργούν συσωρευτικά σε συνέχεια προηγούμενων αποτελεσμάτων και δημιουργούν αφηγήματα. Για τον Ολυμπιακό, το να προστατεύσει την έδρα του απέναντι στον αιώνιο αντίπαλο θα ενισχύσει την αίσθηση συνέχειας, ανωτερότητας και ελέγχου σε ένα σημείο της χρονιάς όπου κάθε ομάδα θέλει να μπει στα playoffs με καθαρό μυαλό και χωρίς ψυχολογικά βάρη. Σε συνδυασμό με τις σημαντικές απώλειες των Walkup και Vezenkov και με αμφίβολο τον Morris μια νίκη λογικά θα πανηγυριστεί με πάθος.
Για τον Παναθηναϊκό, από την άλλη, μια μεγάλη εκτός έδρας ευρωπαϊκή νίκη απέναντι σε αντίπαλο πρώτης γραμμής σε MUST WIN συνθήκη θα έχει διπλή αξία: θα δώσει άμεση βαθμολογική ανάσα, αλλά κυρίως θα λειτουργήσει σαν ψυχολογικό restart και σαν μήνυμα ότι μπορεί να χτυπήσει τα μεγάλα ματς όταν το επίπεδο πίεσης ανεβαίνει. Η πρόσφατη νίκη του στον τελικό του Κυπέλου θα αποκτήσει μεγαλύτερη αξία και θα του δώσει έξτρα ώθηση για την συνέχεια. Με άλλα λόγια, απόψε δεν παίζεται μόνο μία θέση στη βαθμολογία· παίζεται και το ποιος θα βγει από το ντέρμπι με περισσότερο αέρα, περισσότερη πίστη και καλύτερο momentum για την τελική ευθεία της EuroLeague.
22-7 και προχωράμε!
