Το ευρωπαϊκό μπάσκετ μεγαλώνει. Οι ομάδες επενδύουν σε γήπεδα, περισσότερες θέσεις, καλύτερες υπηρεσίες, hospitality, εμπορικές ζώνες και μια συνολικά πιο σύγχρονη εμπειρία αγώνα. Στην Αθήνα αυτή η αλλαγή είναι ήδη ορατή. Ο Παναθηναϊκός έχει περάσει στη νέα εποχή του Telekom Center Athens, ενώ ο Ολυμπιακός προετοιμάζει το νέο ΣΕΦ και έχει ήδη αρχίσει τη μετάβαση, με περίπου 6.000 κατόχους των περσινών διαρκείας να έχουν αγοράσει το δικαίωμα προτεραιότητας για θέση στο
ανακαινισμένο γήπεδο.
Όλα αυτά είναι θετικά. Το ευρωπαϊκό μπάσκετ χρειαζόταν εδώ και χρόνια καλύτερες εγκαταστάσεις και μεγαλύτερη εμπορική αξιοποίηση των αγώνων του.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που εύκολα χάνεται μέσα στη συζήτηση για τις νέες εξέδρες και τα μεγαλύτερα έσοδα: ποιος θα κάθεται τελικά σε αυτές τις εξέδρες;
Γιατί άλλο πράγμα είναι να μπορείς να γεμίσεις ένα μεγάλο γήπεδο σε ένα ντέρμπι, σε ένα playoff ή σε ένα μεγάλο ευρωπαϊκό βράδυ και άλλο να ζητάς από τον ίδιο κόσμο να πληρώνει ξανά και ξανά για περίπου είκοσι εντός έδρας παιχνίδια EuroLeague, μαζί με τους αγώνες του ελληνικού πρωταθλήματος και των υπόλοιπων διοργανώσεων.
Και εδώ το θέμα παύει να είναι μόνο οικονομικό.
Αν οι τιμές ανεβαίνουν σε σημείο όπου ο μέσος φίλαθλος με χαμηλότερο εισόδημα αδυνατεί να βρίσκεται τακτικά στο γήπεδο, τότε δεν αλλάζει απλώς το ποιος μπορεί να αγοράσει εισιτήριο. Αλλάζει η ίδια η ανθρωπογεωγραφία της εξέδρας.
Σταδιακά, οι άνθρωποι που παραδοσιακά αποτελούσαν τον πυρήνα της ατμόσφαιρας μπορεί να αντικαθίστανται από ένα κοινό υψηλότερου εισοδήματος, πιο περιστασιακό, πιο corporate ή απλώς λιγότερο δεμένο με τη βιωματική κουλτούρα της ομάδας.
Και αυτό για έναν σύλλογο όπως ο Ολυμπιακός δεν είναι καθόλου μικρή λεπτομέρεια.
Ο Ολυμπιακός δεν είναι μόνο μια επιτυχημένη αθλητική εταιρεία. Είναι ένας σύλλογος με βαθιά λαϊκή βάση, με ιστορική σύνδεση με τον Πειραιά, τις εργατικές γειτονιές και ένα κοινό που για δεκαετίες δεν
αντιμετώπιζε την παρουσία στο γήπεδο ως premium εμπειρία αλλά ως κομμάτι της ίδιας του της ταυτότητας.
Αν αυτό το κοινό αρχίσει να μένει συστηματικά έξω από το γήπεδο επειδή απλώς δεν μπορεί να ακολουθήσει το κόστος, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο αν θα πουληθούν όλες οι θέσεις. Το πρόβλημα θα είναι ποιοι άνθρωποι θα βρίσκονται μέσα.
Και αυτό μπορεί να αλλάξει δραστικά την ένταση, τη συμπεριφορά, ακόμη και τον χαρακτήρα της έδρας.
Η αναβάθμιση του προϊόντος έχει κόστος. Ένα μεγαλύτερο και καλύτερο γήπεδο πρέπει να παράγει περισσότερα έσοδα. Οι premium θέσεις, τα VIP πακέτα και η εταιρική φιλοξενία είναι απολύτως λογικό να αποτελούν μέρος αυτής της οικονομίας. Δεν υπάρχει κάτι προβληματικό στο να θέλει μια ΚΑΕ να αξιοποιήσει εμπορικά ένα γεμάτο γήπεδο.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η λογική της premium εμπειρίας μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την εξέδρα.
Γιατί ο κόσμος που γεμίζει ένα γήπεδο δεν είναι ένα ενιαίο οικονομικό κοινό. Είναι ο άνθρωπος που αγοράζει courtside θέση, αλλά είναι και ο πατέρας που θέλει να πάει το παιδί του σε τρία ή τέσσερα παιχνίδια μέσα στη χρονιά. Είναι ο κάτοχος διαρκείας, αλλά είναι και ο φίλαθλος που μπορεί να διαθέσει χρήματα για έναν αγώνα τον μήνα. Είναι ο πελάτης της hospitality ζώνης, αλλά είναι και αυτός που δημιουργεί την ένταση πίσω από το καλάθι.
Αν χαθεί ο δεύτερος, δεν έχει απλώς χαθεί ένας πελάτης. Έχει αλλάξει το ίδιο το γήπεδο.
Και για τον Ολυμπιακό αυτό το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή το νέο ΣΕΦ δεν πρέπει να είναι απλώς μεγαλύτερο, πιο καινούργιο και εμπορικά αποδοτικότερο. Πρέπει να παραμείνει έδρα.
Η πραγματική επιτυχία του νέου γηπέδου δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα περισσότερα έσοδα μπορεί να παράγει σε μια σεζόν. Θα κριθεί και από το αν μπορεί να είναι γεμάτο ένα βράδυ απέναντι στη Real Madrid, αλλά και ένα συνηθισμένο παιχνίδι της κανονικής περιόδου. Από το αν θα υπάρχουν διαφορετικές τιμές για διαφορετικά βαλάντια. Από το αν μια οικογένεια θα εξακολουθεί να μπορεί να θεωρεί τον αγώνα προσιτή έξοδο και όχι μικρή επένδυση.
Για έναν σύλλογο με τόσο έντονη λαϊκή ταυτότητα, υπάρχει και κάτι ακόμη πιο βαθύ.
Αν το νέο ΣΕΦ γίνει οικονομικά απρόσιτο για μεγάλο μέρος του παραδοσιακού κοινού του Ολυμπιακού, τότε μπορεί να είναι καλύτερο ως εγκατάσταση αλλά φτωχότερο ως κοινωνικός χώρος.
Και αυτό θα ήταν πραγματική απώλεια.
Η EuroLeague θέλει μεγαλύτερα γήπεδα, υψηλότερα matchday revenues και πιο εμπορικό προϊόν. Λογικά.
Αλλά υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να αυξήσεις την αξία μιας θέσης και στο να μειώσεις τον αριθμό των ανθρώπων που μπορούν να την αγοράσουν.
Το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν έγινε αυτό που είναι επειδή οι εξέδρες του ήταν πολυτελείς. Έγινε επειδή ήταν γεμάτες, θορυβώδεις και βαθιά δεμένες με τις ομάδες.
Τα καινούργια γήπεδα μπορούν να το κάνουν ακόμη μεγαλύτερο.
Αρκεί, όταν ανοίξουν οι πόρτες τους, να μπορούν ακόμη να περνούν από αυτές και οι άνθρωποι που δημιούργησαν αυτή την ατμόσφαιρα εξαρχής.
