Next Opponent | Anadolu Efes: Ο James έφυγε από την εξίσωση, ο Laso ψάχνει τη λύση

Η Anadolu Efes του Pablo Laso ξεκίνησε τη EuroLeague με υψηλές προσδοκίες, με τον Mike James να αποτελεί τη μεγάλη επένδυση στη δημιουργία και τον Dario Šarić σημείο αναφοράς κοντά στο καλάθι. Μέσα σε τρεις αγώνες, όμως, η συζήτηση άλλαξε δραματικά: ρεκόρ 1–2, 49 διαφορετικές πεντάδες και, κυρίως, η σοβαρή απώλεια του James. Πλέον δεν αναζητούμε απλώς ποια Efes είδαμε. Αναζητούμε ποια Efes θα παρουσιαστεί χωρίς τον παίκτη γύρω από τον οποίο είχε στηθεί η περιφέρειά της.

Οι τρεις πρώτοι αγώνες αποτυπώνουν αδυναμίες και δυνατότητες, αλλά έχουν ένα αποφασιστικό όριο: οι περισσότερες συνεργασίες και τα Play Types καταγράφηκαν με τον James διαθέσιμο. Η ρήξη αχιλλείου τον αφήνει εκτός για μήνες και υποχρεώνει τον Laso να ανακατανείμει κατοχές, χειρισμό μπάλας και χρόνο συμμετοχής. Αυτό είναι πλέον το κεντρικό αγωνιστικό ερώτημα πριν από τον Ολυμπιακό.

Η Anadolu Efes ιδρύθηκε το 1976 και εξελίχθηκε σε έναν από τους ιστορικούς συλλόγους της Τουρκίας. Η ευρωπαϊκή της καταξίωση δεν περιορίζεται στις δύο πιο πρόσφατες δεκαετίες: το 1996 κατέκτησε το Κύπελλο Κόρατς, γράφοντας ιστορία για το τουρκικό μπάσκετ.

Η κορύφωση ήρθε το 2021 και το 2022, με δύο διαδοχικές κατακτήσεις της EuroLeague υπό τον Ergin Ataman. Η εποχή του Shane Larkin και του Vasilije Micić ανέβασε την Efes στην κορυφή μέσα από εξαιρετική περιφερειακή δημιουργία, αποφασιστικό σκοράρισμα και σταθερές συνεργασίες.

Το βάρος εκείνης της διετίας εξακολουθεί να καθορίζει τις προσδοκίες. Η σημερινή Efes, όμως, δεν είναι το ίδιο σύνολο. Διαθέτει ξανά μεγάλα ονόματα, αλλά καλείται να δημιουργήσει από την αρχή την αγωνιστική συνοχή που έκανε την πρωταθλήτρια Ευρώπης τόσο δύσκολο αντίπαλο.

Το 2023–24 η Efes ισορρόπησε στο 17–17 και έμεινε εκτός playoffs μετά τον αποκλεισμό της στο Play-In από τη Virtus. Την επόμενη σεζόν επέστρεψε στα playoffs, αλλά αποκλείστηκε σε πέντε παιχνίδια από τον Παναθηναϊκό. Το 2025–26 ακολούθησε μεγάλη υποχώρηση, με μόλις 12 νίκες σε 38 αγώνες.

Η Efes απέδειξε το 2024–25 ότι μπορούσε να επιστρέψει στη διεκδίκηση, αλλά η επόμενη σεζόν έδειξε πόσο εύθραυστη ήταν αυτή η ανάκαμψη. Το καλοκαίρι του 2026 δεν ήταν απλή αλλαγή προσώπων. Ήταν νέα προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της ομάδας.

Ο Pablo Laso κουβαλά δύο κατακτήσεις της EuroLeague με τη Real Madrid, το 2015 και το 2018, έξι ισπανικά πρωταθλήματα και πολυετή εμπειρία στη διαχείριση ομάδων κορυφής. Μετά τη Madrid εργάστηκε σε Bayern Munich και Baskonia, πριν αναλάβει την Efes.

Η προπονητική του ιστορία συνδέεται με την ταχύτητα λήψης αποφάσεων, τη δημιουργία από την περιφέρεια και την αξιοποίηση συνεργασιών γύρω από τους ψηλούς. Το ερώτημα δεν είναι αν γνωρίζει πώς χτίζεται μια αποτελεσματική επίθεση. Είναι πόσο γρήγορα θα βρει τη σωστή ιεραρχία σε ένα νέο ρόστερ, με πολλούς παίκτες που χρειάζονται κατοχές και πρωτοβουλίες.

Μετά το 12–26, η Efes επένδυσε στην άμεση επιστροφή στη διεκδίκηση της post-season, αποκτώντας μεταξύ άλλων τους Mike James, Dario Šarić, Matthew Strazel και Bruno Fernando. Η μακροχρόνια απουσία του James αφαιρεί τον βασικό δημιουργό της αρχικής κατασκευής. Ο στόχος παραμένει, αλλά η ομάδα πρέπει να προχωρήσει με διαφορετική κατανομή ευθυνών.

Ο Mike James ήταν ο σχεδιασμένος βασικός χειριστής, όμως πλέον βρίσκεται εκτός δράσης. Στο διαθέσιμο σχήμα, ο Matthew Strazel αποκτά μεγαλύτερη σημασία στην οργάνωση, ο Jordan Loyd καλείται να προσφέρει περισσότερο σκορ και δημιουργία από την περιφέρεια και ο Dario Šarić να συνδέσει τις δράσεις από τη γραμμή των ψηλών. Ο P.J. Dozier αποτελεί επίσης πιθανό φορέα δευτερεύουσας δημιουργίας. Αυτή είναι η νέα αγωνιστική ιεραρχία που πρέπει να αξιολογήσει ο Ολυμπιακός.

Η εκκίνηση της Efes στην EuroLeague έχει μία νίκη και δύο ήττες: 82–89 από την Barcelona εκτός έδρας, 94–84 απέναντι στη Real Madrid εντός και 72–77 από τη Crvena Zvezda εκτός. Στα τρία παιχνίδια πέτυχε κατά μέσο όρο 82,7 πόντους και δέχθηκε 83,3, με συνολική διαφορά −2 πόντων. Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στη μεταβλητότητα της επίθεσης: από τους 94 πόντους της νίκης επί της Real στους 72 της ήττας στο Βελιγράδι.

Barcelona: η Efes μπήκε δυνατά (25 πόντοι στην πρώτη περίοδο), όμως το 15–26 του τελευταίου δεκαλέπτου γύρισε οριστικά το παιχνίδι προς τους Καταλανούς. Η εικόνα δεν παραπέμπει σε σταθερά κακή επίθεση, αλλά σε αδυναμία διατήρησης της παραγωγής μέχρι το τέλος.

Real Madrid: το επιθετικό ξέσπασμα του πρώτου ημιχρόνου (53 πόντοι) και ειδικά το δεύτερο δεκάλεπτο (26–12) εξασφάλισαν προβάδισμα που η Efes διατήρησε. Είναι το παιχνίδι στο οποίο η παραγωγή της συνδυάστηκε καλύτερα με πραγματικό έλεγχο του σκορ.

Crvena Zvezda: οι 72 πόντοι και η χαμηλή παραγωγή του δεύτερου δεκαλέπτου δείχνουν την επιθετική δυσκολία. Η ήττα με 77–72, ωστόσο, απέκτησε πολύ μεγαλύτερη σημασία από το αποτέλεσμα: στην τρίτη περίοδο ο Mike James υπέστη ρήξη αχιλλείου τένοντα. Το παιχνίδι αυτό χωρίζει πρακτικά την εκκίνηση της Efes σε δύο αγωνιστικές περιόδους, πριν και μετά τον τραυματισμό.

Στο δείγμα των πρώτων τριών αγώνων, σχεδόν μία στις τέσσερις επιθετικές δράσεις ολοκληρώνεται από PnR Handler, με απόδοση 0,68 PPP. Ο όγκος είναι μεγάλος, αλλά πρόκειται κυρίως για δεδομένα της επίθεσης που οργανώθηκε με τον James. Με την απουσία του, το 24,9% δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ασφαλής πρόβλεψη για τη μελλοντική κατανομή επιθέσεων της Efes.

Η διαφορά 0,68 PPP για τον Handler και 1,27 PPP για τον Roller αποτυπώνει ότι οι καλύτερες καταλήξεις του αρχικού δείγματος προήλθαν από την ολοκλήρωση της συνεργασίας προς τη ρακέτα. Χωρίς τον James, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι Strazel, Loyd και Dozier θα δημιουργούν με την ίδια συνέπεια ευκαιρίες για τους Fernando και Jones, όχι αν μπορούν απλώς να επαναλάβουν τα ποσοστά χρήσης.

Τα cuts αποδίδουν 1,29 PPP με χρήση 6,1%, αισθητά καλύτερα από τη δημιουργία πάνω στην μπάλα. Αντιθέτως, hand-offs (0,67 PPP), off-screen (0,63 PPP) και pick-and-pop (0,40 PPP) δεν έχουν προσφέρει μέχρι τώρα σταθερές λύσεις. Η Efes φαίνεται καλύτερη όταν η αρχική δημιουργία καταλήγει σε καθαρή κίνηση προς τη ρακέτα.

Οι 49 πεντάδες καταγράφουν τις δοκιμές του Laso στα τρία πρώτα παιχνίδια, αλλά αρκετές περιλαμβάνουν τον Mike James και επομένως δεν είναι πλέον διαθέσιμες ως έχουν. Οι χρόνοι και το plus/minus παραμένουν έγκυρα ιστορικά δεδομένα, όχι προβλέψεις για το επόμενο παιχνίδι. Μεγαλύτερη πρακτική σημασία αποκτούν πλέον τα σχήματα που δοκιμάστηκαν χωρίς αυτόν.

Τι χάνεται με τον James: η πεντάδα James – Strazel – Malcolm – Šarić – Fernando είχε 22 πόντους σε 12:07 και +0, ενώ με Dozier αντί Malcolm έφτασε στους 26 πόντους σε 08:37 και +6. Αυτές οι συγκρίσεις περιγράφουν την αρχική λειτουργία, αλλά καμία από τις δύο συνθέσεις δεν μπορεί να επαναληφθεί μετά τον τραυματισμό. Το +6 δεν μεταφέρεται μηχανικά στα νέα σχήματα.

Fernando ή Jones: στην τετράδα Strazel, Loyd, Mutaf και Šarić, η πεντάδα με Fernando έχει −3 σε 08:19, ενώ με Jones +5 σε 07:20. Η αλλαγή της θέσης «5» συνοδεύεται από αισθητή διαφοροποίηση στην παραγωγή και στο σκορ, χωρίς το δείγμα να αποδεικνύει αιτιώδη υπεροχή του ενός ψηλού.

Στα αρνητικά δείγματα με James: η πεντάδα James – Malcolm – Loyd – Fernando – Osmani είχε −8 σε 04:12 και η James – Dozier – Fernando – Osmani – Strazel −6 σε 04:03. Ο περιορισμένος χρόνος δεν επιτρέπει συμπέρασμα για μεμονωμένους παίκτες, ενώ οι συγκεκριμένες πεντάδες έχουν πλέον μόνο αναδρομική αξία.

Πιο χρήσιμη ένδειξη για τη νέα κατάσταση είναι η πεντάδα Strazel – Loyd – Mutaf – Šarić – Fernando, η οποία έγραψε −3 σε 08:19 με 11 πόντους. Ο αντίστοιχος συνδυασμός με Jones αντί Fernando εμφανίζεται στο αρχικό αρχείο με +5 σε 07:20. Είναι μικρά δείγματα, αλλά αφορούν πραγματικές πεντάδες χωρίς James και προσφέρουν πιο σχετικό υλικό για το επερχόμενο matchup.

Η πρώτη εικόνα της άμυνας είναι πιο σύνθετη από ό,τι δείχνει το 1–2. Οι αντίπαλοι παράγουν μόλις 0,52 PPP στο transition και 0,62 PPP στο catch-and-drive, ενώ ο Roller απέναντι στην Efes περιορίζεται στα 0,73 PPP. Παράλληλα, η συχνότερη αντίπαλη δράση είναι ο PnR Handler με 27,4% και 0,86 PPP.

Τα πιο καθαρά σημεία πίεσης βρίσκονται στην επίθεση μετά από επιθετικό ριμπάουντ (1,27 PPP) και στα hand-offs (1,20 PPP) που επιτρέπει. Με τρεις αγώνες δεν μπορούμε να αποκαλέσουμε οποιαδήποτε συμπεριφορά μόνιμη αδυναμία, αλλά αυτές οι δράσεις αξίζουν προσοχή.

Ο τραυματισμός του James αλλάζει τη βασική εξίσωση. Ο Laso θα χρειαστεί περισσότερες οργανωτικές κατοχές από τον Strazel, περισσότερη δημιουργία και εκτέλεση από Loyd και Dozier και μεγαλύτερο ρόλο του Šarić ως συνδετικού κρίκου. Οι Fernando και Jones παραμένουν απειλές κοντά στο καλάθι, αλλά η ποιότητα των ευκαιριών τους θα εξαρτηθεί από τη λειτουργία αυτής της ανασχηματισμένης περιφέρειας.

Το 24,9% χρήσης του PnR Handler και τα 0,68 PPP προέρχονται από την αρχική εκδοχή της Efes. Χωρίς τον James, ο Ολυμπιακός δεν χρειάζεται σχέδιο περιορισμού του ίδιου, αλλά πίεση στις νέες πηγές δημιουργίας: Strazel στην οργάνωση, Loyd στο σκοράρισμα με μπάλα και Dozier στις δευτερεύουσες αποφάσεις. Στόχος είναι να μην εξελιχθεί η πρώτη πάσα σε ποιοτική τελική συνεργασία.

Το 1,27 PPP των Rollers δεν επιτρέπει στον Ολυμπιακό να θεωρήσει μια κατοχή τελειωμένη όταν περιορίζει τον χειριστή. Οι περιστροφές προς τη ρακέτα και η επικοινωνία των ψηλών θα κρίνουν τη συνέχεια.

Τα 1,27 PPP που επιτρέπει η Efes σε putbacks δείχνουν μια πιθανή διαδρομή για εύκολους πόντους. Η μάχη κοντά στο καλάθι και η διεκδίκηση των χαμένων σουτ μπορούν να αλλάξουν την αποτελεσματικότητα της επίθεσης.

Η Efes περιορίζει αρκετές ατομικές επιθέσεις, αλλά έχει επιτρέψει 1,20 PPP στα hand-offs. Ο Ολυμπιακός χρειάζεται δράσεις που αναγκάζουν την άμυνα να αντιδρά δεύτερη και τρίτη φορά.

Το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά ακριβώς τις πεντάδες χωρίς James. Οι αρχικές συνθέσεις με εκείνον δεν είναι διαθέσιμες, άρα η συνοχή των Strazel, Loyd, Dozier και Šarić αποκτά πρωταρχική σημασία. Οι αλλαγές μεταξύ Fernando και Jones μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο τελειώματος των φάσεων, αλλά χρειάζονται νέα αγωνιστικά λεπτά για ασφαλή συμπεράσματα.

Η Anadolu Efes δεν είναι απλώς μια ομάδα με 1–2 και 49 δοκιμασμένες πεντάδες. Είναι μια ομάδα που έχασε για πολλούς μήνες τον βασικό της δημιουργό, σχεδόν αμέσως μετά την εκκίνηση της σεζόν. Έτσι, τα πρώτα αποτελέσματα και οι αριθμοί περιγράφουν κυρίως μια αγωνιστική εκδοχή που ήδη έχει πάψει να υπάρχει.

Για τον Ολυμπιακό, το κλειδί είναι να αναγνωρίσει τη νέα δομή περιφέρειας της Efes χωρίς να υποτιμήσει τη δημιουργική ικανότητα των Loyd, Strazel, Dozier και Šarić. Πίεση στην πρώτη απόφαση, έλεγχος των συνεργασιών με τους ψηλούς και διαχείριση των δεύτερων επιθέσεων παραμένουν κομβικά. Η μεγάλη απουσία του James δεν κάνει αυτομάτως τον αντίπαλο ακίνδυνο· αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να τον διαβάσεις.