by Eparatus
Ο χειμώνας και οι διακοπές έφεραν λίγο περισσότερο ελεύθερο χρόνο και την ευκαιρία να πέσει λίγο διάβασμα και αρκετό χάζεμα στο διαδίκτυο. Με αφορμή αυτό το μικρό βίντεο μου δημιουργήθηκε η διάθεση να γράψω κάτι απλό και “ιστορικοφανές”, συνδυάζοντας τον μπασκετικό Ολυμπιακό με λίγο ιστορία.
Η σύγκριση ανάμεσα στη στρατιωτική οργάνωση του Ναπολέοντα και μια σύγχρονη μπασκετική ομάδα όπως ο Ολυμπιακός, μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνεται τολμηρή και λίγο τραβηγμένη. Ωστόσο, η ουσία της επιτυχίας και στους δύο τομείς —τον πόλεμο και τον πρωταθλητισμό— βασίζεται στις ίδιες αρχές: την απόλυτη εξειδίκευση των ρόλων, την ιεραρχική συνοχή και τη δημιουργία ενός συνόλου που είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μονάδων του. Το δε τελευταίο είναι μόνιμο θέμα συζήτησης στα σκοτεινά κανάλια του Discord.
Ο Ναπολέων αποδείχτηκε γενικά πολύ πετυχημένος για μια περίοδο περίπου 20 ετών στην Ευρώπη, και το απόγειο της A’ Γαλλικής δημοκρατίας και της Α’ Γαλλικής Αυτοκρατορίας δεν θα ήταν ίδια χωρίς τους Στρατάρχες του. Με προεξάρχοντα τον Berthier και με μπροστάρηδες τους Massena, Davout, Ney και Lannes, αλλά και πολλούς ακόμα, όπως ο Joseph Dominique Vandamme, που δεν έγιναν Στρατάρχες (Maréchaux de France – 26 τον αριθμό), ο Ναπολέων μετέτρεψε την Γαλλία σε μια πραγματική υπερδύναμη που πάλεψε με πλήθος αντιπάλων για την κυριαρχία στην Ευρώπη.
Βάζοντας στην άκρη το ιστορικοφανές του πράγματος και το γεγονός πως ο όποιος πόλεμος είναι πραγματική τραγωδία και φέρνει την καταστροφή, είναι ένα ενδιαφέρον πείραμα σκέψης να αναλογιστούμε τις ομοιότητες ανάμεσα στα παραπάνω και τον μπασκετικό Ολυμπιακό. Κατα μία απλή αναλογια η ομάδα μας δεν θα είχε εδραιωθεί στην κορυφή της Euroleague χωρίς τους δικούς της «στρατηγούς» στο παρκέ και στον πάγκο.
Η Μεγάλη Στρατιά του Πειραιά: Από το Austerlitz στο ΣΕΦ
Η επιτυχία στον αθλητισμό υψηλού επιπέδου, όπως και στον πόλεμο, δεν είναι ποτέ τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας αυστηρής ιεραρχίας, μιας αδιαπραγμάτευτης πειθαρχίας και, κυρίως, της τέλειας κατανομής ρόλων. Ο Ολυμπιακός του Γιώργου Μπαρτζώκα λειτουργεί ως μια σύγχρονη “Grande Armée“, όπου ο κάθε παίκτης δεν είναι απλώς μια μονάδα, αλλά ένας εξειδικευμένος Στρατάρχης με συγκεκριμένη αποστολή.
Ο Ναπολέων στον Πάγκο: Γιώργος Μπαρτζώκας
Ο Ναπολέων Βοναπάρτης δεν ήταν απλώς ένας στρατηγός· ήταν ένας μεταρρυθμιστής που εισήγαγε το σύστημα των Σωμάτων Στρατού (Corps d’Armée), επιτρέποντας στον στρατό του να κινείται ταχύτατα και να χτυπά με ακρίβεια.
Ο Γιώργος Μπαρτζώκας λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Είναι ο αρχιτέκτονας ενός συστήματος που βασίζεται στην κίνηση χωρίς τη μπάλα, στην ταχύτητα λήψης αποφάσεων και στην απόλυτη πειθαρχία στο πλάνο. Όπως ο Ναπολέων έλεγε ότι «ο πόλεμος είναι μια τέχνη που βασίζεται στους υπολογισμούς», έτσι και ο Μπαρτζώκας βασίζει το παιχνίδι του στις αποστάσεις, στα fundamentals και στην εμπιστοσύνη προς τους υφισταμένους του, αρκεί αυτοί να υπηρετούν το σύνολο.
Louis-Alexandre Berthier: Ο Thomas Walkup
Ο Berthier ήταν ο Αρχηγός του Επιτελείου του Ναπολέοντα. Ήταν ο μόνος άνθρωπος που μπορούσε να διαβάσει τον γραφικό χαρακτήρα του Αυτοκράτορα και να μετατρέψει τις ιδέες του σε διαταγές. Χωρίς τον Berthier, ο Ναπολέων ήταν «τυφλός».
Στον Ολυμπιακό, ο Thomas Walkup είναι ο Berthier του Μπαρτζώκα. Είναι ο παίκτης που μεταφέρει την εντολή από τον πάγκο στο παρκέ. Δεν χρειάζεται να είναι ο πρώτος σκόρερ, όπως και ο Berthier δεν χρειαζόταν να πολεμά στην πρώτη γραμμή. Η δουλειά του είναι η οργάνωση. Είναι ο συνδετικός κρίκος, ο άνθρωπος που ξέρει πού πρέπει να βρίσκεται ο καθένας κάθε δευτερόλεπτο. Η αμυντική του προσήλωση είναι η «εφοδιαστική αλυσίδα» που επιτρέπει στην ομάδα να επιβιώσει, ενώ η ικανότητά του να διαβάζει το παιχνίδι τον καθιστά το δεξί χέρι του προπονητή.
Joachim Murat: Ο Tyler Dorsey
Ο Murat ήταν ο «Βασιλιάς των Ιππέων», ο πιο εντυπωσιακός και τολμηρός ηγέτης του ιππικού. Ήταν ο άνθρωπος των παράτολμων ελιγμών, αυτός που φορούσε τις πιο φανταχτερές στολές και οδηγούσε την έφοδο με μια αύρα ακατανίκητου θράσους.
Στον Ολυμπιακό, ο Tyler Dorsey είναι ο Murat. Είναι ο παίκτης του «flashy» παιχνιδιού, ο scorer που μπορεί να καλπάσει στο ανοιχτό γήπεδο και να διαλύσει την αντίπαλη ψυχολογία με ένα σερί τριπόντων. Όπως ο Murat ήταν ο «showman» των μαχών που μπορούσε να αλλάξει τη ροή μιας σύγκρουσης με μια και μόνο έφοδο, έτσι και ο Dorsey έχει την ικανότητα να πάρει φωτιά και να υποχρεώσει τον αντίπαλο σε άτακτη υποχώρηση ειδικά με τα εκρηκτικά του πρώτα δεκάλεπτα.
Étienne Macdonald: Ο Nikola Milutinov
Ο Macdonald ήταν ο Στρατάρχης της «σταθερότητας». Έγινε διάσημος για τον σχηματισμό της τεράστιας «στήλης» στη μάχη του Wagram (σ.σ. που επέτρεψε την ευφυή διάσχιση της γέφυρας του Wargam, ακυρώνοντας το αντίπαλο πυροβολικό), μια ακλόνητη μάζα στρατού που προέλαυνε αργά αλλά ασταμάτητα, διαπερνώντας τις γραμμές του εχθρού σαν πολιορκητικός κριός.
Ο Nikola Milutinov είναι ο Macdonald του Πειραιά. Είναι ο παίκτης του μεγέθους και της σωματικής ισχύος. Δεν χρειάζεται περιττές κινήσεις, δεν είναι καν ευέλικτος ή ταχύς αλλά η παρουσία του στο «ζωγραφιστό» είναι μια δήλωση κυριαρχίας. Όπως η στήλη του Macdonald ήταν το σταθερό σημείο αναφοράς του Ναπολέοντα όταν όλα τα άλλα αποτύγχαναν, έτσι και ο Milutinov είναι η σταθερά στην οποία ακουμπά ο Ολυμπιακός για να εξασφαλίσει τον έλεγχο των rebound και την ασφάλεια κάτω από το καλάθι και σκόρ.
André Masséna: Ο Σάσα Βεζένκοφ
Ο Masséna θεωρούνταν από τον Ναπολέοντα ως ο ικανότερος όλων. Είχε ένα μοναδικό ένστικτο για το πού θα κριθεί η μάχη και μια απίστευτη αντοχή. Ήταν εκείνος που έφερνε το αποτέλεσμα όταν η κατάσταση γινόταν χαοτική.
Ο Σάσα Βεζένκοφ μετατρέπεται στον Masséna αυτού του συνόλου. Είναι ο παίκτης που «μυρίζεται» τη φάση, που βρίσκεται πάντα στο σωστό σημείο τη σωστή στιγμή χωρίς να φαίνεται ότι προσπαθεί ή καν να ντριμπλάρει. Η αποτελεσματικότητά του είναι σχεδόν μεταφυσική. Όπως ο Masséna ήταν ο στρατηγός των νικών κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, ο Βεζένκοφ είναι η εγγύηση ότι η επίθεση του Ολυμπιακού θα παράγει πόντους, αποτελώντας τον πιο πολύτιμο σκόρερ στο οπλοστάσιο του Μπαρτζώκα.
Jean Lannes: Ο Κώστας Παπανικολάου
Ο συνδετικός κρίκος (Glue Guy): Ο Lannes ήταν ένας “all-around” στρατιώτης. Μπορούσε να διοικήσει το πεζικό, να ηγηθεί του ιππικού ή να κρατήσει μια άμυνα μόνος του.
Ο Παπανικολάου είναι ακριβώς αυτό: ο παίκτης που θα παίξει άμυνα στον καλύτερο αντίπαλο, θα πάρει το ριμπάουντ, θα βάλει το κρίσιμο τρίποντο και θα κάνει τη «βρώμικη» δουλειά που δεν φαίνεται στα στατιστικά. Ο Lannes ήταν ο μόνος που τολμούσε να μιλήσει ειλικρινά στον Ναπολέοντα (Μπαρτζώκα), διατηρώντας όμως μια αδιατάρακτη πίστη στο πλάνο. Ως αρχηγός του Ολυμπιακού, ο Παπανικολάου είναι η φωνή των παικτών μέσα στο γήπεδο και ο συνεκτικός ιστός των αποδυτηρίων.
Louis-Nicolas Davout: Evan Fournier
Ο Davout ήταν ο πιο μεθοδικός και αήττητος από όλους τους Στρατάρχες. Ήταν γνωστός για την τρομερή πειθαρχία του και την ικανότητά του να κερδίζει μάχες ακόμα και όταν ήταν σε μειονεκτική θέση (όπως στο Auerstedt).
Ο Evan Fournier ήρθε στον Ολυμπιακό με την αύρα του ηγέτη και την ποιότητα του NBA. Είναι ο Davout της ομάδας: ένας παίκτης με τεράστια κλάση, που διαθέτει «σιδερένια» νοοτροπία. Ο Fournier δεν είναι απλώς ένας σκόρερ· είναι ένας στρατιώτης της τακτικής που ξέρει πότε να χτυπήσει και πώς να διαλύσει την αντίπαλη άμυνα με την εμπειρία του, χωρίς να παίρνει πλέον μόνο σουτ και προσπάθειες, αλλά βάζοντας στο παιχνίδι και τους συμπαικτες του. Είναι αυτός που ο προπονητής εμπιστεύεται και δίνει αυτονομία και ελευθερία κινήσεων.
Η Σημασία της Κατανομής των Ρόλων για την Επιτυχία
Φτάνοντας στο τέλος και σχεδόν σίγουρος πως πολλοί θα έχουν ήδη σκεφτεί την αποτυχία του Ναπολέοντα στην Ρωσία και την Ιβηρική, που ουσιαστικά έδωσε το τέλος στο όνειρο κυριαρχίας του, ας κάνω μερικές τελικές παρατηρήσεις.
Η κατάρρευση της Μεγάλης Στρατιάς (Grande Armée) δεν ήταν αποτέλεσμα ενός μόνο λάθους, αλλά μιας αλυσιδωτής αντίδρασης στρατηγικών, εφοδιαστικών και ηγετικών αστοχιών. Αν συνεχίσουμε την αναλογία μας με τον Ολυμπιακό, η πτώση της Στρατιάς του Ναπολέοντα μοιάζει με μια ομάδα που, ενώ έχει ένα από τα καλύτερα ρόστερ στην λίγκα, χάνει τη συνοχή της λόγω κακού προγραμματισμού, ατυχίας, αλλά κυρίως αδυναμίας προσαρμογής στις συνθήκες και την αντίστοιχη προσαρμογή του αντίπαλου σχηματισμού.
Για τον προπονητή μας και το πλάνο, είναι πολύ σημαντική η αποδοχή της Ιεραρχίας. Όπως ο Davout δεν αμφισβητούσε ποτέ τον Ναπολέοντα, έτσι και οι stars του Ολυμπιακού (Vezenkov, Fournier) πρέπει να αποδεχθούν το σύστημα του προπονητή και μέσα από αυτό να πετύχουν. Η επιτυχία έρχεται όταν το “εγώ” μπαίνει κάτω από το “εμείς” – κάτι που ακούμε συχνά από τον προπονητή μας.
Η Συμπληρωματικότητα: Δεν μπορείς να έχεις πέντε “Ney” στο παρκέ. Χρειάζεσαι τη λογική του Walkup (Berthier) για να μπορεί ο Dorsey (Murat) να είναι αποτελεσματικός. Ειδικά φέτος που υπάρχει περισσότερη ικανότητα στο σκορ, αυτό που θα κάνει την ομάδα να ξεχωρίσει είναι οι αποδόσεις των παικτών που κάνουν την βρώμικη δουλειά μέσα στο παρκέ.
Η Διαχείριση των Κρίσεων: Στις δύσκολες στιγμές μιας σεζόν, η ομάδα επιστρέφει στους ρόλους της. Ο καθένας οφείλει να ξέρει το “χαράκωμά” του και να επιστρέφει στα fundamentals. Φυσικά στο μπάσκετ έχουμε και την τύχη να προκύπτουν και ενισχύσεις εν μέσω της σεζόν, αλλά γενικά η διαχείριση των κακών διαστημάτων μέσα στα παιχνίδια, αν βελτιωθεί, θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην βαθμολογική μας θέση.
Το Ένστικτο και το όριο της Τακτικής: Το ταλέντο της ομάδας και η δυνατότητά της να φτάσει μέχρι τέλους απαιτεί ένα ακόμα στοιχείο, αυτό του ενστίκτου και της χρήσης του ταλέντου όταν το πλάνο φτάνει στα όρια του. Όπως ο Massena ή ο Ney μπορούσαν να βρουν μέσα από την προσωπική ανδρεία και την πρωτοβουλία την τελική κίνηση που οδηγούσε στην νίκη στο πεδίο της μάχης, έτσι χρειάζεται το ταλέντο των παικτών να πάει ένα βήμα πέρα από το πλάνο και να φέρει την νικη στο παρκέ.